Toen ik me in 2011 had ingeschreven voor een leergang persoonlijke ontwikkeling – de leergang Integraal Waarnemen – had ik er geen idee van dat systemisch werk onderdeel zou zijn van die leergang. Als ik dat wél had geweten, had ik me waarschijnlijk niet ingeschreven. Ik had namelijk nogal een oordeel over alles wat ‘niet rationeel’ was. Ik dacht dat dat niet zou passen bij een nuchter mens zoals ik.  

Nu – vijftien jaar later – ben ik met veel plezier systemisch coach. Wie had dat gedacht? De nuchterheid ben ik niet kwijt, maar ik heb het systemisch werk wél omarmt. Het heeft mijn leven verandert, nieuwe inzichten gegeven. Het heeft mij vrijer gemaakt. Het is een hele mooie aanvulling op de rationale in mij.  

In deze blog vertel ik graag over de reis die ik gemaakt heb: ‘van anti-vaag naar systemisch coach’.  

In 2008 werd ik adjunct-directeur van het Nederlands Compliance Instituut en daarmee werd ik leidinggevende van mijn collega’s. Dat vraagt natuurlijk om aanpassing. Om die reden startte ik bij een coach om te leren op welke wijze ik dit zo goed mogelijk kon laten verlopen.  

Hij attendeerde me erop dat ik nogal een hoog tempo had, eigenlijk in alles wat ik deed. Hij liet mij inzien dat het voor mij – en mijn collega’s – waardevol zou kunnen zijn om wat meer te vertragen, zodat ik meer vanuit verbinding zou kunnen werken. Ik erkende de noodzaak om rustiger aan te doen, ik liep namelijk vaak voor de troepen uit. Maar ik wist niet echt hoe ik zou moeten vertragen. Hij gaf de suggestie – om mee te beginnen – om vijf minuten per dag stil te zitten. Vijf minuten! Ik begon met één minuut per dag, en dat vond ik al een opgave. Sterker nog, ik hield dat niet vol. Vond het complete onzin, ik had tenslotte meer te doen... Geen tijd om stil te zitten.  

Ik vond het dus bijzonder moeilijk om rustig aan te doen. De coach attendeerde me daarom op patronen. In mijn geval: het patroon van mijn hoge tempo en het harde werken. Maar ook het patroon van streng zijn voor jezelf en voor de ander.  

In die tijd waren onze kinderen nog erg jong. Onze jongste was net geboren. Hoe zou het zijn als zij dit patroon van mij zouden overnemen? Dat wilde ik niet! Ik wilde daarom dat patroon graag doorbreken. Alleen lukte dat niet in dat coachtraject, daar was het patroon te hardnekkig voor. De coach verwees mij door naar de Leergang Integraal Waarnemen. Hij zweeg wijselijk over alle niet-rationele onderdelen in die leergang… 

De leergang begon al anders dan alle andere opleidingen die ik tot dan toe had gevolgd. Geen introductierondje waarin iedereen vertelt waar die werkt en wat de leerdoelen zijn. Nee, een rondje waarin we alleen onze voornaam deelden en onze verwachtingen. Niks geen pochen over onze belangrijke banen. Direct daarna een begeleide meditatie. De eerste in mijn leven.  

Na de meditatie werd aan alle deelnemers gevraagd hoe ze zich voelden en wáár ze dat in het lichaam voelden. Ik had géén idee wat ze bedoelden. Ik voelde niets. Ik had wél een druk hoofd met alles wat ik die dag eigenlijk óók had kunnen doen. Hoewel ik vol was met oordelen over ‘het vage gedoe’, bleef ik. Iets pakte me.  

Al op de eerste dag startten we met opstellingen. We begonnen voorzichtig met mini-opstellingen. Dat zijn opstellingen met bijvoorbeeld maar twee of drie personen waarbij er bijvoorbeeld één iemand staat als zichzelf en de ander voor een familielid of een karaktereigenschap. Niet veel later startten we ook met volwaardige familieopstellingen met representanten.  

Ook al kon ik mijn eigen lijf nog niet voelen – dat zou pas in de één-na-laatste module van die leergang komen – was ik direct geboeid over deze manier van werken. Wat gaven familieopstellingen een hoop inzicht! 

Natuurlijk bestond die leergang uit veel meer dan systemisch werk in de vorm van mini–opstellingen en familieopstellingen. Ik heb ook veel gehad aan de verschillende karakterstructuren van Wilhelm Reich (zie ook de Maskermaker). Maar familieopstellingen hebben me werkelijk het meeste gebracht. Ik kon op een andere manier naar mijn eigen gewoontes en gedrag kijken, of naar dat van mijn familie. Ik kon daardoor ook met meer liefde én geduld naar andere mensen kijken.  

En was ik meteen van die hardnekkige patronen af? Nee, daar waren wat meer leergangen voor nodig. De patronen horen nog steeds bij mij, maar ze beheersen niet meer mijn leven. Ik bemerk het nu bij mezelf als ik de neiging heb om weer te hard te werken of streng te zijn voor mijzelf of anderen. Daar kan ik nu hard om lachen. Dat geeft enorm veel vrijheid.

Omdat systemisch werk mij zoveel gebracht heeft en het mij zo greep, wilde ik er verder mee. Ik ben in 2021 gestart met mijn eerste systemische beroepsopleiding. En sindsdien, kies ik elk jaar weer een andere opleiding uit om mijzelf hierin blijvend te ontwikkelen. Het begon als persoonlijke interesse en hele mooie hobby. Ik heb inmiddels van mijn hobby mijn werk kunnen maken. Hoe bijzonder is het om familieopstellingen te mogen begeleiden en mensen de mogelijkheid te geven om andere inzichten te krijgen waardoor ze vrijer kunnen leven? Ik ben nu met veel plezier systemisch coach voor personen en organisaties en begeleid daarnaast samen met Natalie familieopstellingen tijdens Systemisch Ontmoeten en onze Ander Inzicht Dagen.  

En ben ik inmiddels zo enorme fan van dit mooie werk dat ik de critici van systemisch werk niet meer begrijp? Nee, ik ben dat zeker nog niet vergeten. Ik kan me nog steeds goed indenken dat mensen oordelen hebben over systemisch werk. Juist omdat het niet goed te bevatten is met ons hoofd. Toen we met Ander Inzicht begonnen, heb ik eerst serieus overwogen om ons systemisch werk in een ‘rationele verpakking’ te vermommen, zodat critici van dit werk er pas gaandeweg achter komen dat we systemisch werk doen. Pas op het moment dat ze er ook al het nut van hadden ervaren. Net zoals ik voor die leergang destijds was gevallen, juist omdat ik niet wist dat het vaag zou zijn. Toch voelde dit niet goed voor ons. We komen er daarom eerlijk voor uit en nodigen kritische hoofdmensen van harte uit om het gewoon een keer te proberen. Zeker wanneer andere meer rationele opties geen oplossing bleken. Ik weet uit eigen ervaring wat het kan brengen. Juist voor ‘hoofdmensen’ die meer zouden willen voelen.